PL EN DE

Unijna taksonomia w końcu obejmie gaz i atom

2 lutego 2022 roku Komisja Europejska zatwierdziła co do zasady  projekt aktu delegowanego włączającego określone rodzaje działalności w zakresie energii jądrowej i gazowej do wykazu rodzajów działalności gospodarczej objętych Taksonomią UE. Umieszczenie atomu i gazu na liście działalności objętych Taksonomią UE jest kluczowe w kontekście możliwości pozyskiwania zrównoważonego finansowania na takie projekty.

Na to posunięcie dłuższy czas oczekiwała polska energetyka i przemysł. Zgodnie z Polityką Energetyczną Polski do 2040 r. szczególną rolę w dojściu zeroemisyjności ma odegrać energetyka jądrowa. Z kolei gaz jest ewidentnie już paliwem bardzo istotnym dla Polskiej energetyki.

Wyboista droga gazu i atomu do Taksonomii UE

Zatwierdzony przez Komisję projekt aktu delegowanego zmienia Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/2139 ustanawiające techniczne kryteria kwalifikacji służące określeniu warunków, na jakich dana działalność gospodarcza kwalifikuje się jako wnosząca istotny wkład w łagodzenie zmian klimatu lub w adaptację do zmian klimatu. Rozporządzenie 2021/2139 to pierwszy z aktów delegowanych wydanych na podstawie Taksonomii UE. Znajdziemy w nim rodzaje działalności wraz ze szczegółowymi kryteriami technicznymi, które można uznać za zrównoważone z perspektywy zmian klimatu oraz adaptacji do zmian klimatu. Innymi słowy jest to lista działalności, która właśnie może być uznana za zrównoważone i otrzymać finansowanie jako takie. Także te działania trzeba raportować w ramach obowiązków wynikających z Taksonomii UE.

Droga atomu i gazu do Taksonomii UE nie była jednak prosta. Od początku prac na Taksonomią UE temat atomu i gazu był dyskutowany.

Jednak objęcie energetyki jądrowej i gazowej Taksonomią UE budziło kontrowersje. W odniesieniu do energetyki jądrowej szczególne wątpliwości budziła kwestia odpadów radioaktywnych. Z tego też względu postanowiono przeprowadzić dalsze analizy, co do możliwości i warunków uwzględnienia takiej działalności, w szczególności w kontekście zasady „nie czyń poważnych szkód”. Dalszych rozważań wymagała również kwestia gazu i jego roli w dekarbonizacji UE. Z tego też względu te rodzaje działalności nie zostały początkowo uwzględnione w Rozporządzeniu 2021/2139.

Ostatecznie jednak zdecydowano się pod pewnymi warunkami objąć Taksonomią UE zarówno gaz, jak i energię jądrową. Taksonomia UE obejmuje przecież nie tylko inwestycje neutralne dla klimatu i inwestycje odnawialne, ale równie działalność gospodarczą, która może pod ścisłymi warunkami i w ograniczonym czasie, umożliwić przejście na zrównoważony system energetyczny. Jak wskazuje Komisja Europejska są to działania, dla których nie istnieją jeszcze alternatywne niskoemisyjne rozwiązania wykonalne pod względem technologicznym i ekonomicznym, ale wspomagają one przejście do gospodarki neutralnej dla klimatu, przyczyniają się do łagodzenia zmian klimatu, są zgodne z celami UE oraz nie utrudniają wdrażania niskoemisyjnych rozwiązań. Zdaniem Komisji Europejskiej włączenie gazu i energii jądrowej pomoże przyspieszyć przejście od stałych lub ciekłych paliw kopalnianych, w tym węgla, w kierunku neutralnej dla klimatu przyszłości.

Komunikat Komisji o włączeniu atomu i gazu do Taksonomii UE wywołał również spore kontrowersje. Tym razem wśród aktywistów działających na rzecz klimatu, którzy stoją na stanowisku, że nieporozumieniem jest nazywanie przez Komisję Europejską gazu i atomu „zielonymi”. Wiele wskazuje też na to, że państwa członkowskie są podzielone co do przyjęcia aktu. Przeciwnikami zaproponowanych rozwiązań są m.in. Austria, Dania, Luksemburg i Portugalia. Z drugiej strony, uwzględnienie energii jądrowej i gazu w Taksonomii UE spełnia oczekiwania, które zostały zgłoszone przez Polskę, Węgry, Czechy czy Słowację.

Jakie rodzaje działalności związanej z gazem i atomem zostały objęte Taksonomią UE?

Taksonomią UE zostały objęte jedynie wybrane działania związane z gazem i energią jądrową. Zatem nie można tych zmian Taksonomii UE traktować jako blankietowej zgody na atom i gaz.